Willakuy ñan
Ñuqaqa kallpani. Manam wakinkunata atipaq kallpachu, aswan manchakuyta, sayk'uyta, pantayta atipaq kallpam. Pachakuna yuyaypi Inka kayqa alineasqa kawsaymi: sut'i samay, chuya mikhuna, mana sayaq kuyuy, hinaspa ayllupaq yanapay, aycha kikin kallpapa wasi tukunan kama.
Ñawpa Piruwpi willakuy: Inka aycha disciplina, alturapa adaptaciónnin, hinaspa kallpa
Ñawpa Piruw yachay
Qampa "ñuqaqa kallpani" nisqaykiqa aswan allin chayan maypichus kallpaqa entrenasqa atiy hina qhawasqa kaptin. Andino pachapi, estado tupuy kawsayqa disciplinayuq aychakunapi sayarqan: ñan ruwanakuy, andén yapuy, waqaychay wasi, relevo willay, urqu puriy. UNESCOpa Qhapaq Ñan qillqaynin kayta sut'ita rikuchin: kay redqa kuyuyta, llamk'ayta, kamachiyta sasa hallp'api hukllachirqan. Chayrayku sayariyqa manam akllayllachu karqan, aswan civilización infraestructura karqan.
Alturaqa fisiología capasninta yapamun. Kunan altura yachaykuna rikuchin hipoxia estrésqa oxígeno apachiy hinaspa llamk'achiy sistemata tikrachinanta. Andino runakunamanta revisiones ninku: aswan hatun pulmón volumen hinaspa wakin oxígeno cascada eficienciakuna musuq chayaq runakunamanta aswan allin kasqanta. Chayqa unay altura kawsayqa sapaq resilienciata ruway atisqanta yanapan. Ichaqa evidenciaqa sut'in: alturaqa sasa yachaymi, manam mana llamk'ay invencibilidadchu.
Mikhuna hinaspa sapa p'unchaw ruwanakuyqa hunt'achin. Titicaca cuencamanta isotópico yachaykuna rikuchin papa, quinua, camélido recursos hina allpa mikhunakunapi unay dependenciata, achka política tikraykunapas kaspapuni. Sapa simipi: runakunaqa local, nutrientesniyuq mikhuna sistemawanmi kallpanchakurqanku, sasa aycha kawsayta sigloskama apananpaq. "Chuya kawsay" yuyayniyki kayman allinmi, ichaqa mikhuna allin kay, estacional ritmo, mana qunqay constancia hina qhawayta munan, manam kunan detox mito hinachu.
Kunan clínica evidenciakuna kay saphikunata sinchichin. OMS guíasninkuna nin: sapa kuti aycha kuyuy hinaspa allin mikhuna patrónkunaqa cardiometabólico riesgota urayachin, sonqo-allin kawsayta wiñachin. Chayrayku kay p'anqa mito hinapas, rigorwanpas llank'ayta atin: Inka hina "superhumana" tukuyqa kutin-kutin ruwasqa hábitos ruwanakuymi - samay disciplina, kuyuy, mikhuna allinchay, altura yachay, ayllu propósitowan - aychata chiqap kallpachispa, sayarichispa, unaypaq aswan atiyyuqta ruray.
Yachay paqarikuna
Qatiq misión: Qatiq misión: kay "ñuqaqa kallpani" p'anqata paqarin entrenamiento, andén llamk'ay utaq urqu phaway imagenwan huñuy, maypi espiritu kallpa sapa p'unchaw disciplinawan tupasqanta rikuchinapaq.
Willakuy, yanapaq t'inkikuna
Kay p'anqata culturamanta, geografiampipas yachay ñanpa churay.
Kay piezaq aswan akllasqa t'inkikuna hamuq yachay yupaypi yapasqa kanqa.