Willakuy ñan
Paqarinpi iskay wayna chasquikuna Valle Sagradopa urqu llikllañanman lluqsinku. Huknin yuyayta apamun, huknintaq imakunata: quipu watukuna, hampi q'ipikuna, muhuqkunata. Sonqopa takyllan hina rumi ñankunata purinku, inti urayman manaraq llaqtakunaman yachayta chayachispa.
Ñawpa Piruwpi willakuy: chasquikuna Andespa kawsay yawarnin
Ñawpa Piruw yachay
Kay rikch'ayqa ñawpa Piruwpa aswan hatun kamachiy sistemawanmi tupaykun: chasqui relevo ñan. Inka kamachiypi willay apachiyqa manam yanapaqllachu karqan, kamachiypa sunqunmi karqan. Kamachiykuna, willakuykuna, mikhuna-kamachiy, raymi p'unchaykunaqa urqukuna hawata utqaylla purinan karqan.
Chay redpa kallpanqa Qhapaq Nanmi, UNESCO rikusqanman hina 30,000 kmmanta aswan andino ñan, suqta suyukunapi. Piruwpi, estado willakuykunaqa 25,000 kmmanta aswanmi rimanku, achka tramos kunankama kawsaypaq, intercambioypaq purichkan. Chasquiqa manam sapallan sinchi runachu: civilizaciónpa llikllanpi huk t'inkiymi.
Willayqa simiwan riyman, ichaqa khipu/quipuwanpas riqsin. Watukuna decimal yupaykunata, almacén willaykunata qillqayta atirqanku. Chayrayku kay p'anqapi iskay cargo rikhurin: yuyay willay (kamachiy, raymi pacha, apaykachay) hinaspa imapa willaynin (recurso, inventario, rakiy).
Mito yachaywan kuska kananpaq, chasquikunata rikhuchiy maymanta mayman puriq guardian hina: qucha, urqu, chakra, wasi qullqa, raymi punkukuna chawpipi. Ñawpa Piruwpi utqayqa manam utqayllachu karqan: yuyay, kallpa, sapa llaqtapa qatiyninmi karqan.
Yachay paqarikuna
Qatiq misión: Qatiq misión: kay chasqui ñanta huk imagenwan tupachiy, mayqin tambo, chaka utaq urqu qullqawan rikuchin, imaynata willaypas imapas huk sistema hina purirqan rikuspa.
Willakuy, yanapaq t'inkikuna
Kay p'anqata culturamanta, geografiampipas yachay ñanpa churay.
Kay piezaq aswan akllasqa t'inkikuna hamuq yachay yupaypi yapasqa kanqa.